نکات کلیدی:
· امید به زندگی در سال ۲۰۲۳ به سطح پیش از همه گیری کووید-۱۹ بازگشت.
· کووید-۱۹ از رتبه اول علل مرگ در سال ۲۰۲۱ به رتبه بیستم در سال ۲۰۲۳ سقوط کرد.
· نرخ مرگ و میر در میان نوجوانان و جوانان در آمریکای شمالی با درآمد بالا از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳ افزایش یافته است.
۱۳ اکتبر ۲۰۲۵- بر اساس نتایج مطالعه ای که در نشریه The Lancet منتشر شده است، نرخ مرگ‌ومیر جهانی در حال کاهش است، اما این کاهش شامل کودکان، نوجوانان و جوانان نمی شود.
دکتر کریستوفر جی. ال. موری، مدیر مؤسسه سنجش و ارزیابی سلامت دانشگاه واشنگتن، در یک بیانیه ی مطبوعاتی گفت: «رشد سریع جمعیت سالمند جهان و تغییر عوامل خطر، دوران جدیدی از چالش های سلامت جهانی را رقم زده است. این داده ها زنگ هشداری هستند و از دولت ها و رهبران حوزه سلامت می خواهند که به سرعت و با استراتژی به روندهای نگران کننده ای که نیازهای سلامت عمومی را دگرگون کرده اند، پاسخ دهند».
در ایالات متحده، امید به زندگی در دهه های اخیر با رکود مواجه شده و از کشورهای مشابه عقب افتاده است. در مطالعه بار جهانی بیماری ها ۲۰۲۳، تیم دکتر موری سال های زندگی با ناتوانی، سال های از دست رفته به دلیل ناتوانی و شاخص سال های تعدیل شده بر اساس ناتوانی (DALY) را برای ۳۷۵ بیماری و آسیب و ۸۸عامل خطر در ۲۰۴ کشور و منطقه از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ بررسی کردند.
کاهش نرخ مرگ و میر جهانی از سال ۱۹۵۰
پژوهشگران گزارش دادند که نرخ مرگ و میر استاندارد شده سنی در سال ۲۰۲۳ نسبت به سال ۱۹۵۰، ۶۷ درصد کاهش یافته است؛ این کاهش در تمامی کشورها و مناطق مشاهده شده است. همچنین نرخDALY از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳، ۳۶ درصد و از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳، ۱۲.۶ درصد کاهش داشته است.
در میان نوجوانان و جوانان، بیشترین افزایش مرگ‌ومیر در گروه سنی ۲۰ تا ۳۹ سال در آمریکای شمالی با درآمد بالا بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳ رخ داده است که عمدتاً ناشی از خودکشی، مصرف بیش از حد مواد مخدر و الکل بوده است. همچنین در همین بازه زمانی، مرگ‌ومیر در گروه سنی ۵ تا ۱۹سال در آمریکای شمالی با درآمد بالا، اروپای شرقی و منطقه کارائیب افزایش یافته است. در مقابل، مرگ‌ومیر نوزادان در این دوره بیش از هر گروه سنی دیگری در سطح جهانی کاهش یافته است.
در سال ۲۰۲۳، امید به زندگی جهانی برای مردان ۷۱.۵ سال و برای زنان ۷۶.۳ سال بود که نشان دهنده بازگشت به سطح پیش از همه‌گیری کووید-۱۹ است. این رقم بیش از ۲۰ سال بیشتر از امید به زندگی در سال ۱۹۵۰ است.
نرخDALY برای بیماری های واگیر، مادرزادی، نوزادی و تغذیه‌ای(CMNN) در طول دوره مطالعه نزدیک به ۲۶ درصد کاهش یافته است که عمدتاً ناشی از کاهش ۵۰ درصدی در بیماری های اسهالی، کاهش ۴۳ درصدی در HIV/AIDS و کاهش ۴۲ درصدی در سل بوده است.
نرخ DALY مرتبط با آسیب ها نیز از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳، ۱۵.۶ درصد کاهش یافته و بار آسیب ها در مردان، به ویژه در گروه سنی ۱۰ تا ۲۴سال، بیشترین میزان را داشته است.
روند بیماری ها
طبق گزارش دکتر موری و همکارانش، تقریباً نیمی (۴۶ درصد) از مرگ‌ومیرها و بیماری های جهانی در سال ۲۰۲۳ به ۸۸عامل خطر قابل اصلاح نسبت داده می شود.
عوامل خطری که بیشترین سهم را در کاهش سلامت داشته اند شامل فشار خون سیستولیک بالا، آلودگی ذرات معلق، سیگار کشیدن، قند خون ناشتا بالا، تماس با سرب، وزن کم هنگام تولد و بارداری کوتاه مدت، شاخص توده بدنی بالا(BMI) و کلسترول LDL بالا بوده اند.
پژوهشگران اشاره کردند که علل اصلی مرگ در سال های اخیر از بیماری های عفونی به بیماری های غیرواگیر تغییر یافته اند. به طور خاص، کووید-۱۹از رتبه اول در سال ۲۰۲۱ به رتبه بیستم در سال ۲۰۲۳ سقوط کرده است. سکته مغزی ایسکمیک در سال ۲۰۲۳ به عنوان علت اصلی مرگ شناخته شد، و پس از آن بیماری انسدادی مزمن ریوی، عفونت های تنفسی تحتانی و اختلالات نوزادی قرار گرفتند. با این حال، نرخ مرگ ناشی از سکته مغزی ایسکمیک، سرطان معده، سکته و سرخک از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ کاهش یافته است. در همین دوره، نرخ مرگ ناشی از HIV/AIDS، دیابت، آلزایمر و بیماری مزمن کلیه افزایش یافته است. اختلالات روانی نیز در طول دوره مطالعه به طور قابل توجهی افزایش یافته اند؛ اختلالات اضطرابی ۶۳ درصد و اختلالات افسردگی ۲۶ درصد رشد داشته اند.
دکتر موری و همکارانش دریافتند که اختلالات نوزادی و عفونت‌های تنفسی تحتانی همچنان از علل اصلی بیماری های واگیر، مادرزادی، نوزادی و تغذیه ای هستند، هرچند در سال های اخیر کاهش یافته اند.
پژوهشگران نوشتند: «با تمرکز بر پیشگیری، کاهش عوامل خطر و تقویت نظام های سلامت، می توان گام های بزرگی در جهت بهبود سلامت جمعیت و دستیابی به اهداف توسعه پایدار برداشت».
دیدگاه بالینی دکتر اریک آشر، پزشک خانواده استئوپات در نیویورک
در تجربه ی بالینی ام، می بینم که زندگی پیچیده و پرشتاب چگونه می تواند سلامت افراد را تحت تأثیر قرار دهد. رویکرد من مبتنی بر پزشکی پیشگیرانه است، زیرا باور دارم مؤثرترین مراقبت زمانی اتفاق می افتد که پیش از بروز بیماری آغاز شود. هر ملاقات با بیمار فرصتی است برای شناسایی عوامل خطر قابل اصلاح مانند فشار خون بالا، استرس، تغذیه و بی تحرکی که در صورت بی توجهی می توانند به بیماری های مزمن منجر شوند.
در مطب من، بررسی کامل فرد اهمیت دارد؛ نه فقط علائم، بلکه درک عوامل اجتماعی، روانی و محیطی که بر سلامت تأثیر می گذارند. پیگیری های منظم حیاتی هستند، زیرا سلامت پدیده ای پویاست و نیازها و خطرات بیماران در طول زمان تغییر می کند. با حفظ تداوم مراقبت، می توان تغییرات ظریف را رصد کرد، رفتارهای سالم را تقویت نمود، درباره سلامت روان گفتگو کرد و در صورت بروز مشکل، مداخله زودهنگام انجام داد. آموزش نیز نقش کلیدی دارد - بیمارانی که شرایط و خطرات خود را درک می کنند، توانمندترند و در مراقبت از خود مشارکت فعال تری دارند. گوش دادن، توضیح دادن و شخصی سازی مراقبت، پل ارتباطی میان موانع فرهنگی و ساختاری سلامت است. هدف نهایی من کمک به بیماران برای داشتن زندگی طولانی تر و سالم تر از طریق مشارکت، پیشگیری و مراقبت فعالانه است.
منبع:
https://www.healio.com/news/primary-care/20251013/study-global-mortality-rate-down-67-from-1950-to-2023